Fotografie :: cursus : Opnameformaat

De verzameling artikelen / blogposts is bedoeld om uit te groeien tot een (basis)cursus fotografie. Dit is bijvoorbeeld bruikbaar om nieuwe leden van een fotoclub snel alle basiskennis te geven. Deze keer gaan we in op het opslaan van foto’s op de geheugenkaart.

Een digitale camera mag je zien als een combinatie van een computer, een flatbed-scanner en een objectief. Dus simpel uitgelegd een computer met een lens. Het is dan ook niet verwonderlijk dat computer-jargon ook bij digitale fotografie een rol speelt.

Bij het maken van een foto wordt licht opgevangen via het objectief en geprojecteerd op de sensor. De sensor digitaliseert de informatie en stuurt het naar de computer van de camera. De informatie wordt opgeslagen als computerbestand op een geheugenkaartje.

We gaan het dus hebben over computerbestanden op geheugenkaartjes :)

Opslaan in RAW of JPG

Elke beginnend fotograaf raakt een keer betrokken bij een discussie over het opslagformaat van de ‘foto’ op het geheugenkaartje.
Kort gezegd, sla je op in het ‘RAW’-formaat of kies je voor het ’JPG’-formaat.

Er zijn drie opties.

  • De camera zet een bewerkte eindfoto op de geheugenkaart (JPG formaat).
  • De camera geeft de ruwe sensordata plus alle instellingen (RAW formaat), en zegt ‘doe de omzetting naar een foto (bv in JPG) later maar in een fotobewerkingsprogramma, succes !’.
  • De camera schrijft beide formaten op de kaart (JPG + RAW)

Youtube staat vol met filmpjes van fotografen met een mening over het opslaan in RAW of juist in JPG. Als je het engels, duits of zelfs hindi machtig bent kun je uren zoet zijn met voors en tegens. Ik ben helaas nog geen goede filmpjes tegen gekomen in het nederlands.

Maar dat is niet erg, Laura Vink heeft er een goed leesbaar en toegankelijk verhaal over geschreven, waarin ze wat voor en nadelen noemt. Ik wil adviseren om dit eerst te lezen.

Daarnaast heb ik er zelf ook een genuanceerde mening over.

Aangezien ik ooit de cursus ‘van RAW naar Beter’ hebt ontwikkeld zal het niemand verbazen dat ik bijna altijd in RAW fotografeer. Ik zal zo uitleggen waarom dit voor mij de beste optie is. Ik snap echter ook wel dat sommigen, bijvoorbeeld professionele sportfotografen, altijd in JPG schieten.

Ik begin met de samenvatting van mijn kijk op de kwestie.

Ga niet eerst opslaan in JPG en dan proberen de foto in Photoshop te verbeteren. Dat is het paard achter de wagen spannen.

Fotograferen in JPG:
Als de camera gevraagd wordt in JPG formaat op te slaan, dan worden allerlei keuzes zoals helderheid, contrast, witbalans, verscherping, ruisonderdrukking en kleurverzadiging, definitief gemaakt. De informatie van de sensor is nu verwerkt en een groot deel van de informatie is vervolgens verwijderd. De eindfoto staat in JPG formaat op de geheugenkaart. Online delen of afdrukken … klaar !
Dat er veel informatie is weggooid klinkt wat negatief, maar dat hoeft het niet te zijn.

Als fotograaf kun je allerlei aspecten van de omzetting van sensordata naar JPG foto in de camera instellen en dus beïnvloeden. Bij Canon gaat dat via beeldstijlen, andere merken hebben iets soortgelijks. In een beeldstijl geeft je aan hoe sterk het contrast, verscherping en verzadiging mag zijn. Dat gaat van levensecht tot knalkleuren, van soft tot super verscherpt, hoog contrast of normaal contrast. De Witbalans is in de camera in te stellen, zowel met voorkeuzes, als met eigen kleurwaardes. Je kunt ook gebruik maken van een witbalans-kaart en de camera daarop instellen.

Wat mij betreft zijn er twee groepen fotografen die blij zijn dat de camera-computer alle bewerkingen van sensordata tot eindfoto voor zijn rekening kan nemen.

1. Fotografen die tevreden zijn met het JPG resultaat en oprecht van mening zijn dat ze de omzetting zelf niet beter kunnen doen met een fotobewerkingsprogramma op de computer.

2. Fotografen die domweg de tijd (of zin) niet hebben om de opzetting zelf te doen.

Bijvoorbeeld: Sportfotografen moeten binnen een paar minuten na een wedstrijd de foto’s al bij een redactie hebben liggen. Hier gaat dus snelheid van leveren boven het optimaliseren van het beeld met drie cijfers achter de komma. Voor fotografen in de journalistiek geldt hetzelfde. Er is vaak gewoon geen tijd om de bewerking zelf te doen. Het wereldnieuws moet snel voorzien worden van foto’s. Dit hoeven geen super bewerkte wereldplaten te zijn.

Fotograferen in RAW:
Een digitale camera is een geavanceerd apparaat, en kan technisch hele slimme dingen doen. Het is echter geen fotograaf. De camera heeft geen idee wat er op de foto te zien is en weet niet wat belangrijk is. De camera maakt enkel technische keuzes.

Een paar voorbeelden:

1. Een camera kan technisch prima bepalen wat het lichtste of donkerste deel van de foto is en daar het contrast op instellen. Het kan echter niet bepalen welk lichtste deel niet relevant is en genegeerd kan worden.

voorbeelden:
een reflectie: Het kan nu gebeuren dat het echte onderwerp te donker blijft.
bijsnijden: Het kan gebeuren dat de camera een hooglicht meet in een deel van de foto die jij van plan bent weg te snijden.

2. De camera weet niet welk deel van de foto meer verscherpt mag worden dan de rest. Dezelfde instelling wordt overal in de foto toegepast. In de achtergrond met een fraaie bokeh is het niet nodig om te verscherpen. De camera weet dat niet.

3. Het achteraf eenvoudig kunnen instellen van de witbalans is fraai en geeft extra creatieve mogelijkheden.

Als je dit soort creatieve keuzes zelf wilt maken fotografeer je in het RAW-formaat. Als je nu in JPG-fotografeert ben je jezelf flink aan het handicappen. Er is immers al veel informatie weggegooid, en een aantal keuzes zijn al definitief gemaakt. Een paar voorbeelden:

  • Het aantal helderheden in JPG is nog maar 256 niveau’s, ipv de 4000-16000 waar je mee begon.
  • Zwartpunt en witpunt zijn al bepaald. Alle tinten donkerder dan het zwartpunt zijn al weggegooid. Hetzelfde geldt voor de tinten lichter dan het witpunt.
  • Een schaduw ophelderen, een hooglicht herstellen of het contrast opnieuw instellen kan nu nog maar heel beperkt.
  • Verscherping kan niet teruggedraaid worden. Te veel, blijft teveel.
  • Als bij de JPG omzetting kleuren oververzadigd zijn, dan is dit erg lastig te repareren in fotobewerking.

Mijn stelling is…

  • echte fotografen bewerken zelf, en vertrouwen niet op de JPG omzetting in de camera (tenzij je echt geen tijd hebt om het zelf te doen).
  • serieuze fotobewerkers / photoshoppers fotograferen in RAW. Je werkt vanuit de maximale kwaliteit en gaat niet eerst de JPG keuzes terugdraaien. Pas helemaal aan het eind van de bewerking, maak je de keuzes definitief en sla je op in JPG.

Ga niet eerst opslaan in JPG en dan proberen de foto in photoshop te verbeteren. Dat is het paard achter de wagen spannen.

Persoonlijk schiet ik altijd in RAW. Ik wil de foto maximaal optimaliseren via adobe lightroom en adobe photoshop. Ik begin met de globale aanpassingen in lightroom en ga voor de lokale aanpassingen op pixelniveau (indien nodig), naar photoshop. Aangezien ik de tijd heb om de foto’s netjes te maken is er voor mij geen reden om in JPG te fotograferen.

Als de foto’s geschoten zijn onder volledig gecontroleerde omstandigheden, bv een studioportret, dan kan het zo maar gebeuren dat de JPG omzetting in de camera wel helemaal goed is. Zelf nu schiet ik RAW, omdat het omzetten in RAW nu ook geen moeite is. Alle foto’s kunnen, als één groep, ineens omgezet worden. Voor die ene foto die nog verder bewerkt wordt heb ik dan nog een RAW bestand.

De optie ‘opslaan in RAW + JPG’ op de camera gebruik ik zelf nooit, omdat de conversie naar JPG geen moeite is. Ik altijd wel even tijd om de foto’s uit te zoeken en om te zetten voordat ik ze opstuur naar degene die de foto’s nodig heeft.

Wil je in meer detail weten wat er allemaal moet gebeuren om ‘van RAW naar Beter’ te komen? Vind je begrippen als witpunt, zwartpunt en witbalans nog lastig ? Denk je bij jezelf, mijn foto’s hoeven toch niet verscherpt te worden ? Die zijn toch al scherp ?? Lees dan < dit artikel > om beter te begrijpen wat een camera (of een RAW conversie programma) allemaal moet doen om van sensor informatie pixels te maken en uiteindelijk een foto.

Ga terug naar de inhoudsopgave

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *